Suizan

Suizan, yeterli delil olmadan bir insan hakkında kötü kanaat beslemektir. Arkadaşımız mesajımıza geç cevap verdiğinde “Kesin beni önemsemiyor.” demek, öğretmen bize bakmadığında “Benden nefret ediyor.” diye düşünmek suizana dönüşebilir.

İnsan zihni eksik bilgiyi hızlıca tamamlamak ister. Fakat ilk yorumumuz her zaman doğru değildir. Arkadaşımızın telefonu kapalı olabilir, öğretmenin başka bir sorunu olabilir.

Kur’an zannın bir kısmından sakınmayı öğütler. Bu, hiçbir şüpheyi dikkate almamak demek değildir. Güvenlik konusunda gerçek belirtiler varsa tedbir alırız. Suizan, delilsiz şekilde olumsuz hüküm vermektir.

Suizan ilişkileri bozar. Bir insanın niyetini sürekli kötü yorumlarsak ona karşı davranışımız da sertleşir. O da neden böyle davrandığımızı anlamaz ve gerçek bir problem ortaya çıkar.

Hüsnüzan ise her şeyi safça iyi kabul etmek değildir. Makul yerde iyi ihtimali de düşünmek, acele hüküm vermemektir.

Günlük Hayattan Düşünelim

Zihnimiz her ürettiği düşünceyi gerçek diye kabul etmez. Arkadaşımız geç cevap verdiğinde ‘Kesin bana kızgın.’ diye düşünmek bir yorumdur; gerçek olmayabilir. İbadette aklımıza istemediğimiz bir düşünce gelmesi de onu seçtiğimiz anlamına gelmez. Bu farkı öğrenmek hem suizanı hem vesveseyi azaltabilir. Düşünce geldiğinde ‘Bu bir düşünce, kesin bilgi değil.’ diyebilmek önemli bir beceridir. Dinî konularda sürekli tekrarlayan ve günlük hayatı bozan şüpheler varsa, güvenilir dinî rehberliğin yanında gerektiğinde psikolojik destek almak da doğru olabilir. Yardım istemek iman zayıflığı değildir.

Ayet

“Zannın birçoğundan sakının; çünkü zannın bir kısmı günahtır.” Hucurât Sûresi, 12. ayet

Düşünelim

İyi niyetli düşünmek ile tedbirsiz olmak arasındaki sınır nasıl kurulabilir?

Bu Haftanın Uygulaması

Bir kişi hakkında olumsuz yorum yaptığını fark ettiğinde üç alternatif açıklama üret. Delilin yoksa hükmünü ertele.