Ortaokul · 12. Ünite · 4. Konu
Sosyal Medyada Dil, Hak ve Sorumluluk
Sosyal Medyada Dil, Hak ve Sorumluluk konusu üzerine ders metni, âyet-hadis ışığında açıklamalar ve uygulama önerisi.
Sosyal medyada yazdığımız bir cümle gerçek hayatta söylediğimiz söz kadar sorumluluk taşır. Ekranın arkasında olmak, gıybeti, hakareti veya yalanı doğru hâle getirmez.
Bir haberi doğrulamadan paylaşmak insanların yanlış yönlendirilmesine sebep olabilir. Bir fotoğrafı izin almadan yaymak mahremiyeti ihlal edebilir. Alaycı yorumlar ise karşımızdaki kişide uzun süreli yaralar bırakabilir.
Sosyal medya hızlı tepki vermeye teşvik eder. Kızgınken hemen yorum yazmak yerine beklemek önemli bir özdenetimdir. “Bunu yüzüne söyler miydim?”, “Doğru olduğundan emin miyim?”, “Paylaşmam gerekli mi?” soruları faydalı bir filtre olabilir.
Telif ve emek hakkı da dijital ahlakın parçasıdır. Başkasının yazısını veya tasarımını kendi çalışmamız gibi göstermek dürüstlük değildir.
Sosyal medyada iyilik yapmak da mümkündür. Faydalı bilgi paylaşmak, güzel söz söylemek, zorbalığa uğrayan birini desteklemek ve yardım kampanyalarını güvenilir biçimde duyurmak olumlu kullanımlardır.
Âyet
Kur’an, bir haber geldiğinde doğruluğunu araştırmayı öğütler.
— Hucurât Sûresi, 6. ayet
Günlük Hayattan Düşünelim
Telefon ekranındaki ‘ekran süresi’ bölümüne baktığında bazen şaşırabilirsin. Gün içinde tek tek birkaç dakikalık kullanım, toplandığında saatlere dönüşebilir. Buradaki mesele teknolojinin tamamen bırakılması değildir. Asıl soru, kullanımın bizim belirlediğimiz amaçlara hizmet edip etmediğidir. Ders için kullandığımız internet ile amaçsızca aşağı kaydırdığımız içerik aynı sonuçları doğurmaz. Zaman yönetiminde küçük sınırlar çok işe yarar: ders sırasında telefonu başka odaya koymak, yatmadan önce ekranı bırakmak, oyun için bitiş saati belirlemek ve aileyle geçirilen zamanda bildirimleri kapatmak. Bu sınırlar teknolojiye düşmanlık değil, kontrolün yeniden bizde olmasıdır. .
Düşünelim
Bir paylaşımın “herkese açık” olması, onu istediğimiz gibi yeniden paylaşabileceğimiz anlamına gelir mi?
Bu Haftanın Uygulaması
Paylaşım yapmadan önce D-D-G-H filtresi uygula: Doğru mu? Değerli mi? Gerekli mi? Hak içeriyor mu? Bir hafta boyunca en az üç paylaşımda bu filtreyi bilinçli kullan.