Ortaokul · 2. Ünite · 1. Konu

Kader Nedir?

Kader Nedir? konusu üzerine ders metni, âyet-hadis ışığında açıklamalar ve uygulama önerisi.

Kader konusu bazen zor görünür. Çünkü Allah’ın her şeyi bilmesi ile insanın seçimleri arasındaki ilişkiyi birlikte düşünmemiz gerekir. En temel anlamıyla kader, Allah’ın geçmişi, bugünü ve geleceği eksiksiz bilmesi ve varlıkları bir ölçü ve düzen içinde yaratmasıyla ilgilidir.

Allah’ın bir şeyi bilmesi, insanı onu yapmaya zorlamaz. Öğretmen bir öğrencisinin hiç çalışmadığını görüp sınavdan düşük alacağını tahmin edebilir; fakat öğrencinin düşük not almasının sebebi öğretmenin bilgisi değildir. Bu örnek Allah’ın bilgisine benzemez, çünkü Allah’ın bilgisi sınırsızdır; fakat “bilmek” ile “zorlamak” arasındaki farkı anlamamıza yardım eder.

İnsan bazı şeyleri seçemez. Hangi ailede doğacağımız, boyumuzun bazı özellikleri veya geçmişte başımıza gelen birçok olay bizim tercihimiz değildir. Bunlardan dolayı sorumlu tutulmayız.

Fakat birçok davranışımızda seçim hakkımız vardır. Çalışmak veya tembellik etmek, doğruyu veya yalanı seçmek, birine yardım etmek ya da zarar vermek gibi konularda irademizi kullanırız. Sorumluluk da bu seçimlerle ilgilidir.

Kader inancı, insanı tembelliğe götürmemelidir. “Kaderimde varsa olur.” diyerek çalışmayı bırakmak doğru değildir. Çünkü bizim görevimiz sebeplere sarılmak ve doğru tercihler yapmaktır.

Kader aynı zamanda kontrol edemediğimiz olaylarda insana teslimiyet ve huzur verebilir. Elimizden geleni yaptıktan sonra sonuç istediğimiz gibi olmadığında her şeyi kendi gücümüzle yönetemeyeceğimizi kabul ederiz.

Âyet

Kur’an, Allah’ın her şeyi bir ölçü ile yarattığını bildirir.

— Kamer Sûresi, 49. ayet

Günlük Hayattan Düşünelim

Bir sınava hazırlanırken kontrol edebildiğin ve edemediğin şeyler vardır. Çalışma süren, tekrar yapman ve yardım istemen senin sorumluluğundadır. Sınavdaki soruların tam olarak ne olacağı veya o gün beklenmedik bir durum yaşanıp yaşanmayacağı ise tamamen senin kontrolünde değildir. Kader, irade ve tevekkül konularını bu ayrım üzerinden düşünmek faydalıdır. İnsan sorumluluğunu yerine getirir ama sonucu kendi gücünün mutlak eseri saymaz. Bu anlayış başarıda kibri azaltır, başarısızlıkta ise yeniden deneme gücü verir. ‘Benim görevim gayret etmek; her sonucu yönetmek değil.’ cümlesi sağlıklı bir denge kurar.

Düşünelim

Allah’ın bir seçimi önceden bilmesi, bizi o seçimi yapmaya zorlar mı?

Bu Haftanın Uygulaması

Bir kâğıdı ikiye ayır: “Benim Seçebildiklerim” ve “Benim Seçemediklerim.” Günlük hayatından beşer örnek yaz. Sorumluluğun daha çok hangi tarafta olduğunu düşün.