Ortaokul · 9. Ünite · 3. Konu

Gıybet ve Dedikodu

Gıybet ve Dedikodu konusu üzerine ders metni, âyet-hadis ışığında açıklamalar ve uygulama önerisi.

Bir insanın hoşlanmayacağı bir kusurunu arkasından konuşmaya gıybet denir. Söylediğimiz şey doğru olsa bile, kişi bunu duysa rahatsız olacaksa gıybet olabilir. Eğer söylediğimiz şey doğru değilse buna bir de iftira eklenmiş olur.

Gıybetin yaygın olmasının sebeplerinden biri kolayca sohbet konusu hâline gelmesidir. “Ben sadece olanı söyledim.” veya “Herkes biliyor zaten.” diyerek konuşmayı normal görebiliriz. Oysa bir bilginin doğru olması onu gereksiz yere yaymayı helal hâle getirmez.

Gıybet arkadaşlıkları ve güveni bozar. Yanımızda başkalarının sırlarını ve kusurlarını anlatan kişi, bizim arkamızdan da konuşabilir. Böyle bir ortamda insanlar kendilerini güvende hissetmez.

Sosyal medyada da gıybet olabilir. Birinin görüntüsünü paylaşarak alay etmek, yorumlarda özel hayatını konuşmak veya grup mesajlarında olmayan bir arkadaşın kusurlarını tartışmak yüz yüze yapılan gıybetten farklı değildir.

Fakat her olumsuz konuşma gıybet değildir. Haksızlığa uğrayan kişinin yardım istemesi, bir uzman veya güvenilir yetişkinden çözüm talep etmesi, ciddi bir zararı önlemek için gerekli bilgiyi paylaşması farklı değerlendirilir. Burada amaç dedikodu değil, problemi çözmektir.

Gıybet başladığında konuyu değiştirmek, katılmamak veya nazikçe “Bunu o yokken konuşmasak daha iyi.” demek mümkündür. Bazen ortamdan uzaklaşmak da gerekir.

Âyet

Kur’an gıybeti çok çarpıcı bir benzetmeyle, ölmüş kardeşinin etini yemeye benzetir.

— Hucurât Sûresi, 12. ayet

Düşünelim

Bir kişinin kusurunu konuşmak hangi durumda yardım istemek, hangi durumda dedikodu olur?

Bu Haftanın Uygulaması

Yedi gün boyunca bir “gıybet alarmı” uygula. Bir ortamda olmayan biri hakkında olumsuz konuşma başladığında fark et. Katılmamak için önceden iki cümle hazırla.