Ortaokul · 9. Ünite · 1. Konu
Anne-Baba Hakkı
Anne-Baba Hakkı konusu üzerine ders metni, âyet-hadis ışığında açıklamalar ve uygulama önerisi.
İnsan dünyaya geldiğinde kendi başına yaşayamaz. Beslenmeye, korunmaya, sevgiye ve eğitime ihtiyaç duyar. Çoğumuzun hayatında bu sorumluluğun büyük bölümünü anne ve babamız üstlenir. Geceleri uykusuz kalmaları, hastalandığımızda bizimle ilgilenmeleri, ihtiyaçlarımız için çalışmaları ve bizi yetiştirmeye gayret etmeleri çoğu zaman yıllarca devam eder.
Kur’an-ı Kerim, Allah’a kulluktan söz ederken anne-babaya iyi davranmayı da birçok yerde özellikle hatırlatır. Bu, aile içindeki saygının ne kadar önemli olduğunu gösterir. Anne-babaya iyi davranmak sadece özel günlerde hediye almak değildir. Asıl olarak günlük hayatta kullandığımız sözlerde ve davranışlarda ortaya çıkar.
Bazen dışarıdaki insanlara çok kibar davranıp evde en yakınlarımızla sert konuşabiliriz. Bir arkadaşımıza “Lütfen.” ve “Teşekkür ederim.” derken annemiz bir şey istediğinde yüzümüzü asabiliriz. Oysa güzel ahlakın ilk sınandığı yerlerden biri evdir.
Anne-babaya saygı, onların her düşüncesinin bizim düşüncemizle aynı olması gerektiği anlamına gelmez. Büyüdükçe farklı fikirlerimiz olabilir. Bir konuyu anlamayabilir veya verilen bir karardan hoşlanmayabiliriz. Böyle durumlarda saygılı şekilde konuşmak, bağırmadan derdimizi anlatmak ve uygun bir çözüm aramak önemlidir.
Anne-babanın hakkını gözetmek, sorumluluk paylaşmak anlamına da gelir. Evde herkesin kullandığı bir ortam varsa bütün işi bir kişiye bırakmak adil değildir. Odamızı toplamak, sofraya yardım etmek, küçük bir görev almak veya bizden istenen işi sürekli ertelememek aile hayatını kolaylaştırır.
Kur’an yaşlılık dönemine de dikkat çeker. Anne ve babamız yaşlandığında daha fazla sabır ve desteğe ihtiyaç duyabilir. Bugün bize kolay gelen pek çok işi ileride onlar yapmakta zorlanabilir. Küçükken bize gösterdikleri sabrı hatırlamak, bizim de onlara karşı sabırlı olmamıza yardım eder.
Anne-babaya iyi davranmak, hata yapmadıkları anlamına gelmez. Onlar da insandır. Yanlış anlayabilir veya yanlış karar verebilirler. Fakat bir sorun yaşandığında hakaret etmek, küçümsemek veya onları değersiz görmek yerine güzel bir yol aramak gerekir.
Ailemize sevgimizi sadece hissetmek değil, göstermek de önemlidir. “Bir şeye ihtiyacın var mı?” diye sormak, teşekkür etmek, dua etmek ve bazen sadece yanlarında oturup konuşmak bile değerli olabilir.
Âyet
“Rabbin, yalnız kendisine kulluk etmenizi ve anne-babaya iyi davranmanızı emretti.”
— İsrâ Sûresi, 23. ayet
Günlük Hayattan Düşünelim
Evde en çok sevdiğimiz insanlarla bazen en dikkatsiz biçimde konuşabiliriz. Dışarıda öğretmenimize ve arkadaşımıza kibar davranırken annemiz bir şey istediğinde yüzümüzü asabiliriz. Bunun sebebi çoğu zaman ailemizin bizi zaten sevdiğini bilmemizdir. Fakat güvenli bir ilişkinin varlığı, nezaketi azaltmak için sebep değildir. Tam tersine güzel ahlakın en gerçek sınavlarından biri evde ortaya çıkar. Aile içinde saygı, sadece büyüklerin küçüklere emir vermesi değildir; herkesin birbirinin hakkını gözetmesi, görevleri paylaşması ve konuşurken kırıcı olmamaya çalışmasıdır. Böylece aile, insanın dışarıdaki ahlakını hazırlayan ilk eğitim alanlarından biri olur.
Düşünelim
Dışarıdaki insanlara gösterdiğimiz nezaketi evde neden bazen daha az gösterebiliyoruz?
Bu Haftanın Uygulaması
Bu hafta anne veya babanın bir işini, onlar istemeden yap. Ayrıca her gün en az bir kez teşekkür etmeye değer bir şeyi fark edip söyle. Haftanın sonunda: “Ailem için küçük ama düzenli ne yapabilirim?” sorusuna cevap ver.